Masatoshi Gündüz İkeda (1926-2003)

25 Şubat 1926’da Tokyo’da doğan Masatoshi Gündüz İkeda, 1948’de Osaka Üniversitesi’nin Matematik Bölümü’nden mezun oldu. Doktorasını aynı üniversiteden 1953’te aldı. 1960’da Ege Üniversitesi Tıp Fakültesi’nde “yabancı matematik ve istatistik ihtisas sahibi” olarak Türkiye’ye gelmeden önce Nagoya, Osaka ve Hamburg üniversitelerinde çalıştı. Ege Üniversitesi’nde doçent (1965) ve profesör (1967) oldu. 1969-76 yılları arasında ODTÜ’deydi.1970-73 arası Tübitak’ta, 1976-78 arası Hacettepe Üniversitesi Matematik Bölümü başkanlığı yaptı. 1978-1991 arası ODTÜ’ye geri döndü. 1991-93’te Kuzey Kıbrıs’ta, 1993-95’te Marmara Araştırma Merkezi’nde,1995-97’de Gebze’de, Elektronik ve Kriptoloji Araştırma Merkezi’nde görev aldı. 1997’den beri Feza Gürsey Enstitüsü’nde çalışıyordu. Bu zaman zarfında, Hamburg (1966), San Diego (1970-71) ve Yarmouk (1986) üniversitelerinde,Oberwolfach Matematiksel Araştırma Enstitüsü’nde (1988) ve son derece prestijli Princeton İleri Araştırmalar Enstitüsü’nde (1976) ziyaretçi profesör olarak bulundu.1979 yılında TÜBİTAK Bilim Ödülü’nü aldı.İhtisas alanı cebir, cebirsel sayılar kuramı,kodlar kuramı ve kriptolojiydi. Araştırma alanı Galois ve ters Galois kuramlarıydı.

Masatoşi Gündüz İkeda (d. 25 Şubat 1926, Tokyo. ö. 9 Şubat 2003, Ankara), cebirsel sayılara katkılarıyla tanınan Japon asıllı Türk matematik bilgini.

1948′de Osaka Üniversitesi Matematik Bölümü’nü bitirdi. 1953′te doktor, 1955′te de doçent unvanlarını aldı. 1957-59 arasında Almanya’da Hamburg Üniversitesi’nde Helmuth Hasse’nin yanında araştırmalar yaptı. Hasse’nin önerisi üzerine 1960′ta Türkiye’ye gelerek Ege Üniversitesi Tıp Fakültesinde İstatistik dersleri vermeye başladı. 1961′de aynı üniversitenin fen fakültesinde yabancı uzmanlığa atandı.

1964′te Türk uyruğuna geçerek, 1965′te doçent, 1966′da profesör oldu. 1968′de Ege Üniversitesi’nin izniyle bir yıl süreyle çalışmak üzere Orta Doğu Teknik Üniversitesi’ne gitti. İzninin bitiminde Orta Doğu Teknik Üniversitesi’nin sürekli kadrosuna girdi. Çeşitli tarihlerde Hamburg, ABD’deki California ve Ürdün’deki Yermuk üniversitelerinde konuk öğretim üyesi,1976′da Princeton’daki Yüksek Araştırma Enstitüsü’nde araştırmacı olarak çalıştı. Türkiye Bilimsel ve Teknik Araştırma Kurumu’nun (TÜBİTAK) Temel Bilimler Araştırma Kurumunda yer aldı. Orta Doğu Teknik Üniversitesi Pür Matematik Araştırma Ünitesi başkanlığı yaptı. Cebir ve sayılar kuramına katkılarından dolayı 1979′da TÜBİTAK Bilim Ödülü’nü kazandı.

Japonya’da bulunduğu dönemde halkalar kuramı ve grupların matrisle gösterimi üzerine araştırmalar yapan İkeda, 1970′lerde cebirsel sayılar kuramına yönelerek, rasyonel sayılar cisminin salt Galois grubunun otomorfizimleri ve tümelliği konularında önemli çalışmalar gerçekleştirdi. Ünlü matematik dergisi Crelle’s Journal’da yayımlanan bir çalışmasında Galois grubunun çok özel bir yapıda olduğunu gösterdi.